جواب به سوالات و فعالیت درس اول فارسی یازدهم ( پاسخ ها به صورت گام به گام )
پاسخگویی به سوالات درس اول کتاب فارسی یازدهم نیکی صفحه 10، 12، 14، 15، 16 با دانشچی همراه باشید.
بهروزرسانی بر اساس کتاب فارسی یازدهم 1404-1405
جواب سوالات فارسی یازدهم درس اول نیکی ( پاسخ گام به گام )
شعر «لطف خدا» صفحه 10
دانشآموز عزیز برای خواندن معنی شعر «لطف خدا» در سایت دانشچی بر روی لینک زیر ضربه بزنید.
شعر «نیکی» صفحه 12
دانشآموز عزیز برای خواندن معنی شعر «نیکی» در سایت دانشچی بر روی لینک زیر ضربه بزنید.
کارگاه متنپژوهی درس اول ص 14
قلمرو زبانی صفحه 14
1- معنای واژههای مشخّص شده را بنویسید.
معیار دوستانِ دغل روز حاجت است / قرضی به رسم تجربه از دوستان طلب صائب
📗 پاسخ: حیلهگر، مکّار، نادرست
صورتِ بی صورتِ بی حدّ غیب / ز آینۀ دل تافت بر موسی ز جیب مولوی
📗 پاسخ: گریبان، یقه
فخری که از وسیلت دونهمّتی رسد / گر نام و ننگ داری، از آن فخر، عار دار اوحدی
📗 پاسخ: فرومایگی و پستی
2- برای کاربرد هریک از موارد زیر، نمونهای در متن درس بیابید.
پیوندهای همپایهساز: 📗 پاسخ: یقین، مرد را دیده، بیننده کرد / شد و تکیه بر آفریننده کرد
پیوندهای وابستهساز: 📗 پاسخ: در این بود درویش شوریدهرنگ / که شیری برآمد، شغالی به چنگ
3- معانی فعل «شد» را در سروده زیر بررسی کنید.
گریه شام و سَحَر، شُکر که ضایع نگشت / قطره باران ما گوهر یکدانه شد
📗 پاسخ: در این بیت «شد» به معنی «گشت»، «تبدیل شد» به کار رفته است.
منزل حافظ کنون بارگه پادشاست / دل برِدلدار رفت، جان برِجانانه شد حافظ
📗 پاسخ: در این بیت «شد» به معنی «رفت» به کار رفته است.
4- اکنون برای دریافت معانی واژههای «دست» و «تند» با استفاده از دو روش بالا، نمونههای مناسب بنویسید.
📗 پاسخ:
دست و ید ← ترادف
دست و پا ← تضاد و تناسب
دست و پنجه ← تضمّن
تند و سریع ـ تند و سوزنده← ترادف
تند و کند ← تضاد
تند و ترش ← تناسب
تند و بامزه ← تضمّن
قلمرو ادبی صفحه 15
1- از متن درس، دو کنایه بیابید و مفهوم آنها را بنویسید.
📗 پاسخ:
زنخدان فرو برد چندی به جیب ← کنایه از گوشهگیری کردن، تفکر کردن و تلاش نکردن
که سَعیَت بود در ترازوی خویش ← کنایه از اینکه نتیجه اعمال انسان به خود انسان برمیگردد
2- در بیت زیر، شاعر چگونه آرایه جناس همسان (تام) را پدید آورده است؟
با زمانی دیگر انداز ای که پندم میدهی
کاین زمانم گوش بر چنگ است و دل در چنگ نیست
سعدی
📗 پاسخ: چنگ و چنگ جناس همسان هستند چنگ اول در معنای ساز موسیقی به کار رفته و چنگ دوم در معنای انگشتان دست.
3- ارکان تشبیه را در مصراع دومِ بیت دوازدهم مشخّص کنید.
📗 پاسخ:
تو ← مشبه محذوف
روبه ← مشبه به
چو ← ادات تشبیه
به وامانده سیر شدن ← وجه شبه
4- در این سروده، «شیر» و «روباه» نماد چه کسانی هستند؟
📗 پاسخ: «شیر» نماد کسانی است که برای تأمین احتیاجات خویش تلاش میکنند و توقعی از دیگران ندارند و «روباه» نماد کسانی که تلاش نمیکنند و همیشه محتاج دیگران هستند.
قلمرو فکری صفحه 15
1- معنی و مفهوم بیت شانزدهم را به نثر روان بنویسید.
📗 پاسخ: انسانهایی که دارای عقل و خرد هستند، بخشنده و باسخاوت هم میباشند و فرومایگان که برای کمک به دیگران تلاشی نمیکنند نه از عقل بهرهای بردهاند و نه از انسانیت و فقط ظاهرشان انسان است.
2- درک و دریافت خود را از بیت زیر بنویسید.
یقین، مرد را دیده، بیننده کرد / شد و تکیه بر آفریننده کرد
📗 پاسخ: مرد با مشاهداتش، به یقین رسید و بینا شد و تصمیم خود را گرفت و بر خدا توکل کرد.
3- برای مفهوم هریک از سرودههای زیر، بیتی مناسب از متن درس بیابید.
رزق هرچند بی گمان برسد / شرط عقل است جُستن از درها سعدی
📗 پاسخ:
برو شیر درّنده باش، ای دَغَل / مَیَنداز خود را چو روباهِ شَل
چنان سعی کن کز تو ماند چو شیر / چه باشی چو روبه به وامانده، سیر؟
سحر دیدم درخت ارغوانی /کشیده سر به بام خستهجانی
به گوش ارغوان آهسته گفتم: / بهارت خوش که فکر دیگرانی فریدون مشیری
📗 پاسخ: بگیر ای جوان، دست درویش پیر / نه خود را بیفکن که دستم بگیر
چه در کار و چه در کار آزمودن / نباید جز به خود، محتاج بودن پروین اعتصامی
📗 پاسخ: بخور تا توانی به بازوی خویش / که سَعیَت بود در ترازوی خویش
4- درباره ارتباط معنایی متن درس و مَثَل «از تو حرکت، از خدا برکت» توضیح دهید.
📗 پاسخ: تلاش و کوشش است که باعث میشود نعمت و برکت خداوند نصیب انسان شود، تنبلی و از دست دادن فرصتها منجر به سقوط و دور افتادن از نعمتهای بیکران خداوندی میشود.
گنج حکمت «همّت» صفحه 16
دانشآموز عزیز برای خواندن معنی متن «همّت» در سایت دانشچی بر روی لینک زیر ضربه بزنید.
دانشچی پورتال جامع تحقیق و مقاله، مطالب علمی و هنری ، وبگردی و…



