پاسخ سوالات درس سوم علوم ششم کارخانه‌ی کاغذسازی

جواب به سوالات و فعالیت درس سوم علوم ششم  ( پاسخ ها به صورت گام به گام )

پاسخگویی به سوالات درس سوم کتاب علوم ششم کارخانه‌ی کاغذسازی صفحات 18، 19، 20، 22، 23، 24 با دانشچی همراه باشید.

جواب سوالات علوم ششم درس سوم کارخانه‌ی کاغذسازی ( پاسخ گام به گام )

سؤال صفحه 18

به نظر شما تولید این مقدار کاغذ به روش‌های سنتی و دستی امکان‌پذیر است؟

📗 پاسخ: خیر، تولید میلیون‌ها تُن کاغذ به روش‌های سنتی و دستی غیرممکن است. زیرا روش‌های سنتی سرعت بسیار پایینی دارند و نمی‌توانند حجم عظیمی از کاغذ را در زمان کوتاه تولید کنند. همچنین نیروی انسانی مورد نیاز برای تولید این حجم از کاغذ، هزینه‌ای سرسام‌آور خواهد داشت و فرآیند تولید بسیار کند خواهد بود. درحالی‌که تولید صنعتی از ماشین‌های غول‌پیکر استفاده می‌کند که کاغذ را با سرعت بسیار بالا، ضخامت یکسان و کیفیت کنترل‌شده در عرض چند ثانیه تولید می‌کنند.

شکل‌های زیر، بخش‌هایی از یک کارخانه‌ی کاغذسازی را نشان می‌دهد.

چه نوع مواد و وسایلی در این کارخانه به‌کار رفته است؟ جنس وسایل به کار رفته چیست؟

📗 پاسخ: وسایل اصلی عبارتند از: مخزن آهنی برای مخلوط کردن مواد اولیه و تولید خمیر کاغذ؛  غلتک‌های آهنی و لاستیکی برای صاف کردن، فشرده کردن و خشک کردن خمیر کاغذ.

جنس اصلی اکثر این تجهیزات به دلیل نیاز به مقاومت بسیار بالا در برابر فشار، رطوبت و سایش، فولاد و آهن است.

جمع‌آوری اطلاعات صفحه 19

فهرستی از صنایع استان، شهر یا روستای خود تهیه و کاربردهای آهن را در هر مورد به‌طور جداگانه مشخص کنید.

📗 پاسخ:

۵ صنعت مهم و کاربرد آهن در آن‌ها به صورت زیر است:

۱- صنعت ساختمان‌سازی: ساخت اسکلت اصلی ساختمان‌ها، تیرآهن‌ها، میلگردها و سقف‌های فلزی.

۲- صنعت خودروسازی: تولید بدنه خودرو، موتور، شاسی و قطعات زیربنایی ماشین‌آلات.

۳- صنعت ماشین‌آلات سنگین: ساخت تراکتور، بیل مکانیکی، جرثقیل‌ها و تجهیزات ساخت‌وساز.

۴- صنعت حمل‌ونقل ریلی: تولید ریل‌های قطار، واگن‌ها و تجهیزات زیرساختی خطوط مترو.

۵- صنعت انرژی و نفت: ساخت دکل‌های دریایی، لوله‌های انتقال نفت و گاز و مخازن ذخیره‌سازی.

فکر کنید صفحه 19

چرا برای خشک کردن خمیر کاغذ و تبدیل آن به ورقه‌های نازک کاغذ از غلتک‌های بزرگ آهنی استفاده می‌کنند؟ دو دلیل بیاورید.

📗 پاسخ:

1- مقاومت و تحمل فشار بالا: برای تبدیل خمیر ضخیم به ورقه‌های نازک، فشار بسیار زیادی لازم است؛ غلتک‌های آهنی در برابر این فشار و سایش شدید، تغییر شکل نمی‌دهند و بسیار بادوام هستند.

2- انتقال مؤثر حرارت: این غلتک‌ها معمولاً با بخار داغ گرم می‌شوند؛ جنس آهن به دلیل هدایت حرارتی مناسب، اجازه می‌دهد گرما به خوبی به خمیر منتقل شده و رطوبت آن را برای خشک شدن سریع خارج کند.

آزمایش کنید صفحه 20

 

سؤال صفحه 22

با توجّه به شکل‌ها و آزمایش‌هایی که انجام دادید، ویژگی‌های عمومی فلزها را بنویسید.

📗 پاسخ:

1- فلزها رسانای خوبی برای جریان برق هستند.

2- دارای درخشندگی و جلا هستند.

۳- قابلیت تغییر شکل (بدون شکستن) تحت ضربه را دارند.

۴. شکل‌پذیرند یعنی قابلیت مفتول‌شدن و ورقه‌شدن دارند.

۵. معمولاً چگالی و دمای ذوب بالایی دارند (به جز جیوه که مایع است).

جمع‌آوری اطلاعات صفحه 22

با کمک بزرگ‌ترها و با استفاده از اینترنت و منابع دیگر درباره‌ی «آهن زنگ نزن» اطلاعاتی را جمع‌آوری کنید و به‌صورت روزنامه‌ی دیواری به کلاس گزارش دهید.

📗 پاسخ: «آهن زنگ نزن» یا فولاد، آلیاژی از آهن است که 10 تا 20 درصد کروم به آن اضافه شده است.

این فلز به این دلیل زنگ نمی‌زند که کروم موجود در آن، با اکسیژن هوا واکنش داده و یک لایه نازک، نامرئی و بسیار مقاوم از «اکسید کروم» روی سطح ایجاد می‌کند. این لایه مانند یک سد محافظ عمل کرده و از نفوذ رطوبت و اکسیژن به عمق فلز و ایجاد خوردگی (زنگ‌زدگی) جلوگیری می‌کند و اگر خراشیده شود، خودش را دوباره ترمیم می‌کند. به‌علاوه، ترکیباتی مثل نیکل و مولیبدن نیز گاهی برای افزایش مقاومت در برابر محیط‌های اسیدی یا بازی به آن افزوده می‌شود.

کاربردهای «آهن زنگ نزن»  عبارت است از: ظروف آشپزخانه، وسایل پزشکی، بدنه‌ی ساختمان‌ها و خودروها.

فکر کنید صفحه 22

آزمایش کنید صفحه 23

چند عدد میوه مانند لیموترش، پرتقال و کیوی، سرکه‌ی ترشی و مقداری محلول رقیق جوهر نمک و کاغذ پی اچ آماده کنید. کاغذ پی اچ وسیله‌ی شناسایی اسیدها است تکه‌ای از کاغذ پی اچ را به هر یک از مواد آغشته کنید. مشاهدات خود را بنویسید.

📗 پاسخ:

لیموترش: کاغذ  پی اچ قرمز یا نارنجی شد؛ یعنی اسیدی است.

پرتقال: کاغذ پی اچ نارنجی یا زردِ مایل به نارنجی شد؛ یعنی کمی اسیدی است.

کیوی: کاغذ پی اچ زرد تا نارنجی شد؛ یعنی اسیدی است.

سرکه‌ی ترشی: کاغذ پی اچ قرمز شد؛ یعنی اسیدیِ قوی‌تر است.

محلول رقیق جوهر نمک: کاغذ پی اچ قرمز تیره شد؛ یعنی بسیار اسیدی است.

جمع‌آوری اطلاعات صفحه 23

1- در زندگی روزانه از جوهرنمک در چه کارهایی استفاده می‌کنیم؟ 

📗 پاسخ:

در زندگی روزانه، کاربرد اصلی جوهر نمک به عنوان یک پاک‌کننده و جرم‌گیر قوی است:

1- جرم‌گیری سطوح: برای تمیز کردن کاشی، سرامیک و سرویس‌های بهداشتی

۲- باز کردن لوله‌ها: برای رفع گرفتگی‌های ناشی از تجمع رسوبات و جرم‌ها در لوله‌های فاضلاب.

 

2- هنگام استفاده از جوهرنمک در خانه چه نکاتی را باید رعایت کرد؟

📗 پاسخ:

هنگام استفاده از جوهرنمک در خانه، رعایت این نکات برای حفظ سلامتی ضروری است:

1- تهویه بسیار خوب: حتماً در محیط باز یا با پنجره‌های باز استفاده شود تا بخارات سمی آن را استنشاق نشود.

2- استفاده از تجهیزات محافظتی: حتماً دستکش پلاستیکی و در صورت امکان ماسک استفاده شود تا با پوست و ریه تماس پیدا نکند.

3- ممنوعیت ترکیب با سایر مواد: هرگز جوهرنمک با وایتکس (سفیدکننده) یا سایر شوینده‌ها مخلوط نشود؛ چون باعث تولید گاز کلر (بسیار سمی و مرگبار) می‌شود.

4- محافظت از سطوح: قبل از استفاده روی سطح، تست شود؛ چون می‌تواند به سنگ‌های طبیعی (مثل مرمر) و فلزات آسیب بزند.

۵. دور نگه داشتن از کودکان: همیشه درب بطری محکم شود و در جای دور از دسترس کودکان قرار گیرد.

 آزمایش کنید صفحه 23

فکر کنید صفحه 24

چرا ورود فاضلاب کارخانه به رودخانه‌ها، مزارع و… به آنها آسیب می‌رساند؟

📗 پاسخ: چون در فاضلاب کارخانه مواد سمی وجود دارد که وقتی به رودخانه وارد می‌شود، باعث مرگ آبزیان و از بین رفتن حیات گیاهان می‌شود. از طرف دیگر ورود سموم به آب، آن‌ها را وارد بدن گیاهان و جانوران کرده و از طریق زنجیره غذایی به انسان نیز منتقل می‌شود. همچنین ورود فاضلاب به مزارع باعث مسموم شدن خاک و تولید محصولات کشاورزی ناسالم و خطرناک برای مصرف می‌شود.

گفت‌وگو صفحه 24

در شکل‌های زیر میزان برق مصرفی برای تهیه‌ی کاغذ از ماده‌ی اولیه (تنه‌ی درخت) و بازیافت کاغذهای باطله نشان داده شده است. این روش‌ها را از جنبه‌های زیر باهم مقایسه کنید.

📗 پاسخ:

آ) مقدار مصرف برق: تهیه کاغذ از مواد بازیافتی برق کمتری مصرف می‌کند یعنی در مصرف انرژی صرفه‌جویی می‌شود.

ب) آلودگی هوا: تهیه کاغذ از مواد بازیافتی چون فرآیند ساده‌تری دارد و از طرفی احتیاجی به قطع درختان نیست، آلودگی کمتری ایجاد می‌کند.

پ) قیمت تمام شده: تهیه کاغذ از مواد بازیافتی چون احتیاج به هزینه قطع درختان و حمل و نقل به کارخانه و فرآیندهای تبدیل چوب به خمیر کاغذ ندارد، قیمت تمام شده‌اش پایین‌تر است.

ت) مقدار مصرف آب: فرآیند بازیافت نسبت به تولید از چوب، آب کمتری برای شستشو و آماده‌سازی مواد نیاز دارد.

جمع‌آوری اطلاعات صفحه 24

درباره‌ی یک کارخانه در محل زندگی خود اطلاعاتی جمع‌آوری و به‌صورت روزنامه دیواری به کلاس گزارش کنید.

📗 پاسخ:

1- کارخانه تولید کفش

این کارخانه محصولی را می‌سازد که برای محافظت از پا و حرکت انسان استفاده می‌شود.

• مواد اولیه: چرم (طبیعی یا مصنوعی)، پلاستیک یا لاستیک (برای زیره کفش)، پارچه، چسب، بند و نخ.
• مراحل تولید:

1- طراحی: ابتدا شکل کفش روی کاغذ یا کامپیوتر کشیده می‌شود.

2- بریدن: قطعات چرم یا پارچه طبق الگو بریده می‌شوند.

3- دوخت و چسباندن: قسمت‌های رویی کفش به هم دوخته شده و سپس با استفاده از چسب قوی، زیره لاستیکی به آن متصل می‌شود.

4- کنترل کیفیت: بررسی اینکه کفش راحت باشد و خراب نباشد.

2- کارخانه تولید مبل

این کارخانه محصولی را می‌سازد که برای راحتی و دکوراسیون خانه استفاده می‌شود.

• مواد اولیه: چوب (برای اسکلت اصلی)، آهن (برای اتصالات)، اسفنج یا فوم (برای نرمی)، پارچه یا چرم (برای روکش) و فنر.
• مراحل تولید:

1- ساخت اسکلت: ابتدا با استفاده از چوب یا فلز، ساختار اصلی و محکم مبل ساخته می‌شود.

2- نرمی‌بخشی: لایه‌های اسفنج و فنر روی اسکلت قرار می‌گیرند تا مبل نرم شود.

3- روکش‌کاری: پارچه یا چرم با دقت روی اسفنج‌ها کشیده و با میخ یا چسب ثابت می‌شود.

4- پرداخت نهایی: تمیز کردن و چک کردن استحکام مبل.