دانشچی پورتال جامع تحقیق و مقاله، مطالب علمی و هنری ، وبگردی و…
تحقیق درباره زندگی نامه حضرت معصومه سلام الله علیها
نام شریف آن حضرت، فاطمه و مشهورترین لقب ایشان «معصومه» است. پدر بزرگوارشان امام موسی کاظم علیهالسلام و مادر گرامیشان حضرت نجمه خاتون سلاماللهعلیها است؛ همان بانویی که مادر امام رضا علیهالسلام نیز میباشد. بنابراین حضرت معصومه (س) و امام رضا (ع) از یک مادر هستند.
زندگی نامه حضرت فاطمه معصومه (س)
حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها در روز اول ذیالقعده سال 173 هجری قمری در شهر مدینه به دنیا آمدند. ایشان در کودکی داغ پدر بزرگوارشان، امام موسی کاظم علیهالسلام را در حبس هارون عباسی در بغداد دیدند و پس از آن تحت سرپرستی و تربیت برادرشان امام رضا علیهالسلام قرار گرفتند.
هجرت امام رضا (ع) به خراسان
در سال 200 هجری قمری، مأمون عباسی امام رضا علیهالسلام را به اجبار به مرو (خراسان) تبعید کرد. یک سال بعد، حضرت معصومه (س) با اشتیاق دیدار برادر و برای رساندن پیام ولایت، همراه جمعی از برادران و برادرزادگان خود به سوی خراسان حرکت کردند.
در طول مسیر، ایشان همچون عمهشان حضرت زینب (س) رسالت زینبی را بر عهده گرفته و پیام مظلومیت اهل بیت را به مردم منتقل میکردند.
حادثه ساوه و بیماری حضرت
هنگامی که کاروان به شهر ساوه رسید، دشمنان اهل بیت با پشتیبانی حکومت عباسی راه را بستند و جنگی میان آنها درگرفت. بسیاری از همراهان حضرت به شهادت رسیدند و بنا بر برخی روایات، خود حضرت نیز مسموم شدند.
ایشان یا بر اثر این مسمومیت و یا به دلیل اندوه فراوان بیمار شدند و ادامه مسیر برایشان ممکن نبود. آنگاه فرمودند:
«مرا به قم ببرید، زیرا از پدرم شنیدم که فرمود: قم مرکز شیعیان ماست.»
ورود حضرت معصومه (س) به قم
مردم قم با شوق فراوان به استقبال آن بانو شتافتند. «موسی بن خزرج»، بزرگ خاندان اشعری، زمام ناقه حضرت را گرفت و در 23 ربیعالاول سال 201 هجری قمری ایشان وارد قم شدند. ناقه حضرت در برابر خانه موسی بن خزرج زانو زد و افتخار میزبانی به او رسید.
حضرت معصومه (س) به مدت 17 روز در قم اقامت داشتند و تمام این مدت را در عبادت و راز و نیاز با خداوند سپری کردند. مکان عبادت ایشان که به بیتالنور معروف است، امروز زیارتگاه مشتاقان است.
وفات و خاکسپاری
حضرت معصومه سلاماللهعلیها در 10 یا 12 ربیعالثانی سال 201 هجری قمری در قم رحلت فرمودند. مردم با شکوه بسیار پیکر ایشان را در محلی که «باغ بابلان» نام داشت به خاک سپردند.
هنگام دفن، دو سوار ناشناس از سمت قبله آمدند و یکی از آنان بدن مطهر حضرت را در قبر گذاشت. بنا به نظر برخی علما، این دو نفر امام رضا و امام جواد (علیهماالسلام) بودهاند.
ساخت اولین گنبد
پس از دفن، موسی بن خزرج سایبانی ساده از بوریا بر قبر قرار داد. سالها بعد، در سال 256 هجری قمری، حضرت زینب دختر امام جواد (ع) نخستین گنبد را بر مزار عمه بزرگوار خود بنا کرد.
از آن زمان تاکنون، بارگاه ملکوتی حضرت معصومه (س) مرکز عشق و ارادت شیعیان و مأوای دلدادگان ولایت و امامت است.
احادیثی پیرامون حضرت معصومه سلام الله علیها
قال الصادق علیه السلام:
انّ للّه حرماً و هو مکه ألا انَّ لرسول اللّه حرماً و هو المدینة ألا و ان لامیرالمؤمنین علیه السلام حرماً و هو الکوفه الا و انَّ قم الکوفة الضغیرة ألا ان للجنة ثمانیه ابواب ثلاثه منها الی قم تقبض فیها اموأة من ولدی اسمها فاطمه بنت موسی علیهاالسلام و تدخل بشفاعتها شیعتی الجنة با جمعهم؛ خداوند حرمی دارد که مکه است پیامبر حرمی دارد و آن مدینه است و حضرت علی علیه السلام حرمی دارد و آن کوفه است و قم کوفه کوچک است که از هشت در بهشت سه در آن به قم باز میشود – زنی از فرزندان من در قم از دنیا میرود که اسمش فاطمه دختر موسی علیه السلام است و به شفاعت او همه شیعیان من وارد بهشت میشوند.
عن سعد عن الرضا علیه السلام قال:
یا سعد من زارها فله الجنة ثواب الأعمال و عیون اخبار الرضا علیه السلام: عن سعدبن سعد قال: سالت اباالحسن الرضا علیه السلام عن فاطمه بنت موسی بن جعفر علیه السلام فقال:
من زارها فله الجنة.
امام رضا علیه السلام فرمود: کسی که حضرت فاطمه معصومه را زیارت کند پاداش او بهشت است.
عن ابن الرضا علیهماالسلام قال:
من زار قبر عمتی بقم فله الجنة.(1)
امام جواد علیه السلام: کسی که عمه ام را در قم زیارت کند پاداش او بهشت است.
امام صادق علیه السلام:
من زارها عارفاً بحقّها فله الجنة.(2)
کسی که آن حضرت را زیارت کند در حالی که آگاه و متوجه شأن و منزلت او باشد بهشت پاداش اوست.
امام صادق علیه السلام:
«الّا انَّ حرمی و حرم ولدی بعدی قم»(3) ؛ آگاه باشید که حرم و حرم فرزندان بعد از من قم است.
جایگاه حضرت معصومه سلام الله علیها
لقب «معصومه» را امام رضا علیه السلام به خواهر خود عطا فرمود: آن حضرت در روایتی فرمود:
«مَنْ زَارَ الْمَعصُومَةَ بِقُمْ کمَنْ زَارَنی»(4) ؛ «هر کس معصومه را در قم زیارت کند، مانند کسی است که مرا زیارت کرده است.»
این لقب، که از سوی امام معصوم به این بانوی بزرگوار داده شده، گویی جایگاه والی ایشان است.
امام رضا علیه السلام در روایتی دیگر می فرماید:
هر کس نتواند به زیارت من بیاید، برادرم را در ری یا خواهرم را در «قم» زیارت کند که ثواب زیارت مرا در می یابد.(5)
دیگر حضرت معصومه سلام الله علیها «کریمه اهل بیت» است. این لقب نیز بر اساس رؤیی صادقانه یکی از بزرگان، از سوی اهلبیت به این بانوی گرانقدر داده شده است. ماجری این رؤیی صادقانه بدین شرح است :
مرحوم آیة اللّه سیّدمحمود مرعشی نجفی، پدر بزرگوار آیة اللّه سید شهاب الدین مرعشی (ره) بسیار علاقهمند بود که محل قبر شریف حضرت صدّیقه طاهره سلام الله علیها را به دست آورد. ختم مجرّبی انتخاب کرد و چهل شب به آن پرداخت. شب چهلم پس از به پایان رساندن ختم و توسّل بسیار، استراحت کرد. در عالم رؤیا به محضر مقدّس حضرت باقر علیه السلام و یا امام صادق علیه السلام مشرّف شد.
امام به ایشان فرمودند:
«عَلَیْک بِکرِیمَةِ اَهْل ِ الْبَْیت ِ»؛ یعنی به دامان کریمه اهل بیت چنگ بزن.
ایشان به گمان این که منظور امام علیه السلام حضرت زهرا سلام الله علیها است، عرض کرد: «قربانت گردم، من این ختم قرآن را بری دانستن محل دقیق قبر شریف آن حضرت گرفتم تا بهتر به زیارتش مشرّف شوم.» امام فرمود: «منظور من، قبر شریف حضرت معصومه در قم است.» سپس افزود:«به دلیل مصالحی، خداوند میخواهد محل قبر شریف حضرت زهرا سلام الله علیها پنهان بماند؛ از این رو قبر حضرت معصومه سلام الله علیها را تجلّیگاه قبر شریفحضرت زهرا سلام الله علیهاقرار داده است.
اگر قرار بود قبر آن حضرت ظاهر باشد و جلال و جبروتی بری آن مقدّر بود، خداوند همان جلال و جبروت را به قبر مطهّر حضرت معصومه سلام الله علیها داده است.» مرحوم مرعشی نجفی هنگامی که از خواب برخاست، تصمیم گرفت رخت سفر بربندد و به قصد زیارت حضرت معصومه سلام الله علیها رهسپار ایران شود. وی بیدرنگ آماده سفر شد و همراه خانوادهاش نجف اشرف را به قصد زیارت کریمه اهلبیت ترک کرد.(6)
حضرت امام خمینی (قدس سره) در قصیده ای که شامل 44 بیت است او را با حضرت زهرای اطهر مقایسه کرده در بخشی از آن می گوید:
دختر چون این دو در مشیمه قدرت
نــامد و نایـد دگــر هماره مــقدر
آن یک امواج علــم را شده مبــدا
ویـن یک افواج حلم را شده مصدر
آن یــک درعالـــم جلالـت کـعبه
وین یک در ملک کبریایـی مشــعر
لم یلـــدم بستـه لـب و گرنه بگفتم
دخــت خدایـند این دو نــور مطهر
آن یــک خـاک مدینـه کـرد مزین
صفــحه قم را نمود این یـک انــور
خاک قم ایـن کرد از شـرافـت جنت
آب مــدینه نـمـوده آن یک کــوثر
پیشنهادی: آشنایی با ویژگی های اخلاقی حضرت فاطمه سپی نوشتها:
1- کامل الزیارة.
2- بحارالانوار، ج 48، ص 307.
3- بحارالانوار، ج 60 ص 216.
4- ناسخ التواریخ، ج 3، ص 68، به نقل از کریمه اهلبیت، ص 32.
5- زبدة التصانیف، ج 6، ص 159، به نقل از کریمه اهل بیت، ص 3.
6-کریمه اهلبیت، ص 43.
