دانشچی پورتال جامع تحقیق و مقاله، مطالب علمی و هنری ، وبگردی و…
آشنایی با بیماری جذام
بیماری جذام یکی از قدیمیترین بیماریهای شناختهشده در تاریخ بشر است که باوجود پیشرفت علم پزشکی، هنوز هم در برخی نقاط جهان مشاهده میشود و شناخت علائم آن اهمیت زیادی دارد.
جذام چه بیماری است؟
جذام یا «هانسن» یک بیماری عفونی مزمن است که توسط باکتری مایکوباکتریوم لپره ایجاد میشود. این بیماری بیشتر پوست، اعصاب محیطی، چشمها و مخاط دستگاه تنفسی فوقانی را درگیر میکند. جذام اگر بهموقع تشخیص داده شود، کاملاً قابل درمان است؛ اما در صورت بیتوجهی میتواند باعث آسیبهای دائمی به اعصاب و اندامهای بدن شود.
بیماری جذام از گذشته با ترس و باورهای اشتباه زیادی همراه بوده است. بسیاری از مردم تصور میکردند این بیماری بسیار واگیردار و غیرقابل درمان است، درحالیکه امروزه با داروهای مناسب میتوان آن را کنترل و درمان کرد. سازمان جهانی بهداشت نیز سالهاست برنامههای گستردهای برای کنترل این بیماری اجرا میکند.
جذام معمولاً بهآرامی پیشرفت میکند و ممکن است علائم آن چند سال پس از ورود باکتری به بدن ظاهر شود. به همین دلیل تشخیص زودهنگام آن اهمیت زیادی دارد.
علائم اولیه جذام
علائم جذام در افراد مختلف میتواند متفاوت باشد، اما برخی نشانهها در مراحل ابتدایی بیماری بیشتر دیده میشوند. مهمترین علائم اولیه جذام عبارتاند از:
لکههای پوستی روشن یا تیره
یکی از رایجترین نشانههای جذام، ایجاد لکههایی روی پوست است که رنگ آنها با سایر قسمتهای بدن تفاوت دارد. این لکهها ممکن است روشنتر یا تیرهتر باشند و معمولاً حس طبیعی پوست را از دست میدهند.
بیحسی در پوست
افراد مبتلا ممکن است در قسمتهایی از بدن احساس بیحسی یا کاهش حس لمس، درد و گرما داشته باشند. این موضوع به دلیل آسیب دیدن اعصاب رخ میدهد.
ضعف عضلانی
در برخی موارد، جذام باعث ضعیف شدن عضلات دست و پا میشود. اگر بیماری پیشرفت کند، ممکن است فرد در حرکت دادن انگشتان یا نگه داشتن اشیا دچار مشکل شود.
زخمهای بدون درد
برخی بیماران زخمهایی روی پا یا دست خود دارند که بدون درد هستند و دیر بهبود پیدا میکنند. این زخمها به دلیل آسیب عصبی و کاهش حس ایجاد میشوند.
مشکلات چشمی
اگر جذام اعصاب مربوط به چشم را درگیر کند، فرد ممکن است دچار خشکی چشم، کاهش پلک زدن یا حتی مشکلات بینایی شود.
ضخیم شدن اعصاب
در بعضی افراد، اعصاب نزدیک پوست ضخیم و متورم میشوند که پزشک هنگام معاینه میتواند آن را تشخیص دهد.
شناخت این علائم و مراجعه سریع به پزشک میتواند از عوارض جدی بیماری جلوگیری کند.
راه انتقال جذام
یکی از پرسشهای مهم درباره این بیماری، نحوه انتقال آن است. برخلاف تصور عمومی، جذام بهراحتی منتقل نمیشود. این بیماری معمولاً از طریق تماس طولانیمدت و نزدیک با فرد مبتلا منتقل میشود.
باکتری جذام بیشتر از طریق قطرات تنفسی خارجشده از بینی و دهان فرد بیمار پخش میشود. به همین دلیل زندگی طولانی در کنار فرد مبتلا و درماننشده میتواند احتمال انتقال را افزایش دهد.
نکته مهم این است که جذام از طریق تماسهای معمولی مانند دست دادن، غذا خوردن مشترک یا نشستن کنار فرد بیمار بهسادگی منتقل نمیشود. همچنین پس از شروع درمان دارویی، احتمال انتقال بیماری بسیار کاهش پیدا میکند.
سیستم ایمنی بدن نیز نقش مهمی در ابتلا دارد. بسیاری از افرادی که در معرض باکتری جذام قرار میگیرند، هرگز بیمار نمیشوند؛ زیرا بدن آنها توانایی مقابله با این باکتری را دارد.
آیا بیماری جذام هنوز وجود دارد؟
بله، بیماری جذام هنوز بهطور کامل از بین نرفته است، اما نسبت به گذشته بسیار کمتر شده است. امروزه بیشتر موارد جذام در برخی کشورهای آسیایی، آفریقایی و آمریکای جنوبی دیده میشود.
با پیشرفت پزشکی و استفاده از درمانهای ترکیبی آنتیبیوتیکی، تعداد مبتلایان بهشدت کاهش یافته است. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده که جذام دیگر یک تهدید گسترده جهانی محسوب نمیشود، اما هنوز سالانه هزاران مورد جدید در جهان ثبت میشود.
در بسیاری از کشورها، بیماران جذامی پس از تشخیص تحت درمان رایگان قرار میگیرند. درمان معمولاً چند ماه تا یک سال طول میکشد و در بیشتر موارد باعث بهبودی کامل فرد میشود.
نکته مهم این است که ترس و انگ اجتماعی مربوط به جذام هنوز در بعضی جوامع وجود دارد. به همین دلیل آگاهیرسانی درباره قابل درمان بودن این بیماری اهمیت زیادی دارد.
روش درمان جذام
درمان جذام معمولاً با ترکیبی از چند آنتیبیوتیک انجام میشود. پزشکان با توجه به نوع و شدت بیماری، داروهای مختلفی تجویز میکنند. مهمترین نکته در درمان، ادامه منظم مصرف داروها تا پایان دوره درمان است.
اگر بیماری زود تشخیص داده شود، میتوان از آسیب دائمی به اعصاب و اندامها جلوگیری کرد. به همین دلیل مراجعه سریع به پزشک هنگام مشاهده علائم اولیه اهمیت زیادی دارد.
علاوه بر درمان دارویی، مراقبت از زخمها، فیزیوتراپی و پیگیری وضعیت عصبی بیمار نیز ضروری است. در موارد شدید، ممکن است فرد به جراحی ترمیمی نیاز داشته باشد.
جمعبندی
جذام یک بیماری عفونی مزمن است که بیشتر پوست و اعصاب را درگیر میکند. این بیماری با علائمی مانند لکههای پوستی، بیحسی و ضعف عضلانی شناخته میشود. برخلاف باورهای قدیمی، جذام امروزه قابل درمان است و در صورت تشخیص زودهنگام میتوان از عوارض آن جلوگیری کرد. افزایش آگاهی عمومی درباره علائم و راههای انتقال جذام نقش مهمی در کاهش ترس و پیشگیری از پیشرفت بیماری دارد.
