زیست شناسی

آشنایی با ساختار کروموزوم و عملکرد آن

کروموزوم چیست؟

کروموزوم به معنی جسم رنگی است که اولین بار در سال ۱۸۸۸ بوسیله والدیر بکار گرفته شد. هم اکنون این واژه برای نامیدن رشته‌های رنگ‌پذیر و قابل مشاهده با میکروسکوپ های نوری بکار می‌رود که از همانندسازی و نیز بهم پیچیدگی و تابیدگی هر رشته کروماتین اینترفازی در سلول های یوکاریوتی تا رسیدن به ضخامت ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ نانومتر ایجاد می‌شود.

با نفرون و ساختار آن آشنا شوید!

نفرون چیست؟

نفرون (Nephron) یا گُردیزه واحد ساختمانی و کارکردی کلیه در مهره‌داران است. گردیزه برابر نهاده فرهنگستان فارسی است. این واژه از ترکیب واژه فارسی گُرده (به معنی کلیه) و پسوند -یزه (پسوند کوچک‌کننده) گرفته شده‌است.

نفرون لوله پیچیده‌ای است که از یک لایه بافت پوششی که در یک پایانه بسته است و در پایانه دیگر به درون لگنچه باز می‌شود، ساخته شده‌است. تعداد نفرون‌ها در انسان پس از تولد افزایش نمی‌یابد اما درازای نفرون در دوره رشد بیشتر می‌شود. هر نفرون از کپسول بومن، لوله پیچیده نزدیک، لوله هنله، لوله پیچیده دور و مجرای جمع‌کننده ساخته شده‌است.

همه چیز درباره دستگاه گلژی و عملکرد آن در سلول

دستگاه گلژی چیست؟

دستگاه گُلژی (Golgi’s apparatus) یکی از اندامک‌های سیتوپلاسم (میان‌یاخته) است که به دو صورت پراکنده یا متمرکز وجود دارد و محتوی لیپوپروتئین است و در سنتز و ترشح یاخته (سلول) فعالیت دارد.

در سال 1898 کامیلوگلژی یاخته شناس ایتالیایی با اشباع کردن یاخته‌های عصبی جغد از نمک های نقره و بررسی میکروسکوپی این یاخته‌ها ذراتی تیره ، هلالی شکل و به صورت شبکه درهم رفته‌ای را در مجاورت هسته هر یاخته مشاهده کرد که آن را دستگاه شبکه‌ای درونی نامید. این مجموعه بعدها به افتخار گلژی ، دستگاه گلژی نامیده شد.

ساختار و منشا میتوکندریها

میتوکندری چیست؟

میتوکندری، در یاخته (سلول)، اندامکی است که وظیفه آن تنفس سلولی و نوعی دستگاه انتقال انرژی است که موجب می‌شوند انرژی شیمیایی موجود در مواد غذایی با عمل فسفوریلاسیون اکسیداتیو، به صورت پیوندهای پرانرژی فسفات (آدنوزین تری‌فسفات) ذخیره شود. این اندامک در تمام یاخته‌های دارای تنفس هوازی به جز در باکتری‌ها که آنزیم‌های تنفسی آنها در غشای سیتوپلاسمی جایگزین شده‌اند وجود دارد.

عملکرد و ساختار ریبوزوم ها

در دنیای شگفت‌انگیز سلول‌ها، اندامک‌های مختلفی وجود دارند که هرکدام نقشی خاص و حیاتی بر عهده دارند. یکی از مهم‌ترین این اجزا، ریبوزوم است؛ ساختاری کوچک اما بسیار مؤثر که مانند یک کارخانه‌ی پروتئین‌سازی عمل می‌کند. تمام فرآیندهای حیاتی بدن، از رشد گرفته تا ترمیم و دفاع، به پروتئین‌ها وابسته‌اند و تولید آن‌ها بدون حضور ریبوزوم ممکن نیست. در این تحقیق، با ریبوزوم‌ها و نقش کلیدی آن‌ها در ساخت پروتئین آشنا خواهیم شد.

واکوئل ها را بیشتر بشناسید!

واکوئل چیست؟

یکی دیگر از اندامک ها که خاص سلول های گیاهی است، واکوئل ها می باشند. واکوئل بیش از 90 درصد از حجم سلول بالغ گیاهی را اشغال می کند. در برخی سلول ها فقط یک واکوئل وجود دارد و در برخی بیش از یکی که به آن واکوئوم گویند. درون واکوئل مواد آلی و معدنی مانند قند، پروتئین، اسیدهای آلی مانند فسفاتید، تانن، رنگدانه وجود دارد.

آشنایی با تنوع زیستی و ضرورت آن

تنوع زیستی چیست؟

مفهوم تنوع زیستی (Biodiversity) به صورت عام به شکل های متنوع حیات روی زمین، همچنین به گوناگونی زیستی این نوع از حیات اشاره دارد. در نگاهی دقیق تر تعداد گونه های گیاهی، جانوری و میکروارگانیسم ها، تنوع شگفت انگیز ژن ها در این گونه ها، تفاوت بسیار در اکوسیستم های موجود در سطح سیاره زمین – از قبیل بیابان ها، جنگل های بارانی، تپه های مرجانی– همه بخشی از تنوع زیستی زمین هستند.

مرجان ها را بیشتر بشناسید!

مرجان چیست؟

مرجان ها جانورانی گیاهی شكل و استوانه ای از رده كیسه تنان هستند و اغلب دسته جمعی زندگی می كنند. در بالای استوانه ، سر آن ها قرار دارد و در پایین، صفحه ای پهن وجود دارد كه به آن صفحه پایی می گویند. سلول های صفحه پایی موادی آهكی ترشح می كنند تا مرجان بر روی تخته سنگ ثابت نگه داشته شود. با ترشح این مواد، به تدریج پایه ای آهكی برای مرجان به وجود می آید.

با اسفنج ها بیشتر آشنا شوید!

اسفنج ها شامل حیوانات دریایی هستند که شاخه پوریفرا ( porifera ) را تشکیل می دهند و جزء جانداران ابتدایی می باشند. توجه به گذشته اسفنج ها مشخص کرده که نیاکان اولیه آنها کوآنوفلاژله ها ( choanoflagellate ) هستند. اسفنج ها (پوریفرا) از ساده‌ترین جانوران هستند. اندازه آنها از چند میلیمتر تا چندین متر تغییر می‌کند.