تحقیق در مورد زندگی اویس قرنی

با زندگی اویس قرنی بیشتر آشنا شوید!

ابوعمرو اویس بن عامر قرنی (شهادت ۳۷ق) از تابعین برجسته و یکی از شهدای جنگ صفین بود. او در زمان پیامبر اکرم (ص) قصد دیدار حضرت را داشت، اما موفق نشد. اویس پس از آن، با امام علی(ع) بیعت کرد و در رکاب ایشان در جنگ صفین به شهادت رسید. او به زهد و پارسایی معروف بود و به‌عنوان یکی از هشت زاهد بزرگ میان تابعین شناخته می‌شود.

زندگینامه اویس قرنی

اویس بن عامر بن جزء، از تیره قرن و شاخه‌ای از قبیله یمانی بنی مراد بود. پدرش عامر نام داشت و در برخی منابع، نام او را انیس، خلیص یا عمرو ذکر کرده‌اند. او یک بار به مدینه آمد تا پیامبر(ص) را ملاقات کند، اما موفق نشد و همان روز به یمن بازگشت. سپس در زمان خلافت عمر بن خطاب، در ۱۷ق، به کوفه آمد و در نهایت در سال ۳۷ق/۶۵۷م، در سن ۶۷ سالگی، در جنگ صفین به شهادت رسید.

قبر اویس قرنی او در رقه سوریه قرار دارد و برخی مکان‌های دیگر مانند قبرستان باب‌الصغیر دمشق، اسکندریه و دیار بکر نیز به او نسبت داده شده‌اند. قبر رقه در سمت چپ قبر عمار یاسر واقع است و دارای گنبد، بارگاه و صحن می‌باشد. روی سنگ قبر او به خط کوفی نامش حک شده است.

دیدار با پیامبر(ص)

اویس در زمان پیامبر در یمن زندگی می‌کرد و هرگز موفق به دیدار حضرت نشد. او از طریق شتربانی گذران زندگی می‌کرد و از مادر پیر و نابینای خود مراقبت می‌نمود. وقتی دعوت پیامبر(ص) به گوشش رسید، از مادرش اجازه گرفت تا به مدینه برود. مادر اجازه داد اما شرط کرد که بیش از نصف روز نماند. اویس به مدینه رفت، اما پیامبر در خانه نبود و او مجبور شد بر اساس قولش به مادر، به یمن بازگردد. پیامبر بعد از بازگشت، فرمود: «این نور کیست که امروز در خانه ما آمده و رفت؟» و اصحاب گفتند: «اویس بن عامر است.» پیامبر اویس را هدیه‌ای برای خانه خود دانست.

بعیت او با امام علی علیه السلام

امیرالمؤمنین علی(ع) با سپاهش از مدینه خارج شد تا با نیروهای معاویه بجنگد. هنگام حرکت، خبر رسید که طلحه و زبیر به بصره رفته و آنجا را اشغال کرده‌اند. امام دستور داد ابتدا به بصره بروند و فتنه داخلی را مهار کنند و همزمان مردم کوفه را فراخواند تا به سپاه ایشان بپیوندند.

سپاه علی(ع) به ذی‌قار رسید و منتظر همراهی مردم کوفه شد. ابن عباس نقل می‌کند که امام پیش‌بینی کرده بود که دقیقاً هزار نفر از کوفه به سپاه ملحق شوند. وقتی کوفیان رسیدند، تعداد آنها ۹۹۹ نفر بود و هیچ کس اضافه نیامد. در این موقع، ناگهان مردی از راه رسید، با لباس زبر و شمشیر، و برای بیعت آمد.

امام پرسید: «بیعت بر چه؟»

اویس پاسخ داد: «پیمان فرمانبری و اطاعت از تو ، و پیکار در رکاب تو تا سر حد مرگ یا پیروزی.»

امام علی(ع) فرمود نام تو چیست؟ وی پاسخ داد من اویس هستم.

حضرت فرمود: تو اویس قرنی هستی؟ اویس تأیید کرد

سپس امام علی(ع) اظهار داشت که پیامبر(ص) از پیش درباره اویس خبر داده بود؛ او از حزب خدا و رسول است و شهادتش در رکاب امام خواهد بود و در روز قیامت، تعداد بسیاری از مردم به اندازه تعداد دو طایفه پر جمعیت ربیعه و مضر تحت شفاعت او قرار خواهند گرفت.

شخصیت و عبادت

اویس به شدت زاهد و پارسا بود و شب‌ها را با رکوع و سجود به صبح می‌رساند. گفته شده که گاهی شب‌ها را تنها در یک رکوع یا یک سجده سپری می‌کرد و آرزو داشت که ای کاش از ازل تا ابد یک شب بود تا تمام آن را در عبادت بگذراند. او لباس ساده‌ای می‌پوشید و زندگی‌ای گوشه‌نشینانه و گمنام داشت. برخی روایت‌ها او را با لباس پشمی تصویر کرده‌اند و احادیث حکمت‌آمیزی درباره بی‌اعتباری دنیا و نزدیکی مرگ به او نسبت داده‌اند.

زهد و جایگاه

اویس قرنی به‌عنوان یکی از نخستین الگوهای زهد و پارسایی شناخته می‌شود و جایگاه ویژه‌ای نزد صوفیه دارد. برخی او را از شاگردان خاص پیامبر(ص) می‌دانند و برای او فرقه‌ای به نام اویسیه شکل گرفت. وی در میان شیعه، به عنوان یاری وفادار امام علی(ع) و از شهدای صفین، احترام ویژه دارد.

جایگاه اویس نزد صوفیه

اویس به عنوان نخستین خردمند «دیوانه» و فردی که به تنهایی به مکاشفه رسید، نزد صوفیه اهمیت ویژه‌ای دارد. زندگی گوشه‌نشینانه و ترک دنیا باعث شد تا فرقه اویسیه از آموزه‌های او شکل گیرد. وی در زندگی مادی خود با سختی‌ها و ملامت مردم روبه‌رو شد، اما همواره تمرکز او بر نماز و عبادت بود.

اویس از نگاه دیگران

سید حیدر آملی، عارف برجسته قرن هشتم هجری، نام اویس قرنی را در کنار اصحاب ویژه پیامبر(ص) همچون سلمان، ابوذر و عمار ذکر کرده است. او بین این اصحاب و نسل‌های بعدی صوفیه تفاوت قائل شده و این گروه از اصحاب را جزو «تلامذة للائمة المعصومین» دانسته است.

وی درباره مقام عرفانی اویس می‌نویسد:

“به دلیل جایگاه والا و منزلت اویس قرنی رحمه الله و همچنین آگاهی کشفی و ذوقی او نسبت به اسرار الهی، رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله هنگامی که از یمن، رایحه‌های معنوی اویس را استشمام می‌کرد، می‌فرمود: من نسیم و رایحه رحمانی را از طرف یمن می‌بویم.”

مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، شاعر و عارف نامدار قرن هفتم، در آثار خود به حدیث نورانی پیامبر(ص) اشاره کرده است: «من نفس الهی را از طرف یمن استشمام می‌کنم».

که محمد گفت بر دست صبا
از یمن می‌آیدم بوی خدا

بوی رامین می‌رسد از جان ویس
بوی یزدان می‌رسد هم از اویس

از اویس و از قرن بوی عجب
مر نبی را مست کرد و پر طرب

چون اویس از خویش فانی گشته بود
آن زمینی آسمانی گشته بود

آن هلیلهٔ پروریده در شکر
چاشنی تلخیش نبود دگر

آن هلیلهٔ رسته از ما و منی
نقش دارد از هلیله طعم نی

این سخن پایان ندارد باز گرد
تا چه گفت از وحی غیب آن شیرمرد

تخریب زیارتگاه

در ۲۱ رمضان ۱۴۳۴ق (۶ مرداد ۱۳۹۲ش)، هم‌زمان با شب‌های قدر، گروه‌های مسلح تکفیری که بر استان رقه مسلط شده بودند، با پرتاب خمپاره به حرم‌های عمار یاسر و اویس قرنی آسیب جدی وارد کردند و بخش‌هایی از صحن و دیوارهای آن را ویران کردند.

در ادامه، در ۶ فروردین ۱۳۹۳ش (۲۴ جمادی‌الاول ۱۴۳۵ق)، داعش با نصب مواد انفجاری، مناره‌های مقبره‌ها را تخریب کرد و نهایتا در ۲۵ اردیبهشت همان سال (۱۵ رجب ۱۴۳۵ق) این زیارتگاه به‌طور کامل نابود شد.