دانشچی پورتال جامع تحقیق و مقاله، مطالب علمی و هنری ، وبگردی و…
راهنمای پر کردن دفتر برنامه ریزی قلم چی
دفتر برنامه ریزی قلم چی را باز کرده‌اید، اما نمی‌دانید ساعت‌هایی که قرار است درس بخوانید را کجا بنویسید و مطالعه‌ای را که واقعاً انجام داده‌اید، در کدام قسمت ثبت کنید؟ شاید حتی یک روز کامل درس خوانده باشید، اما آخر شب ندانید با عددها و جدول‌های دفتر چه کار کنید. برای پر کردن دفتر، لازم نیست از همان روز اول همه بخش‌ها را کامل و بی‌نقص بلد باشید. کافی است اول فرق بین پیش‌بینی ساعت مطالعه و ساعت مطالعه واقعی را بدانید و بعد از هر مطالعه، زمان واقعی را ثبت کنید. در ادامه، هر بخش را بررسی می‌کنیم تا بتوانید دفتر خودتان را باز کنید و اطلاعات واقعی را بدون حدس و گمان، ثبت و تحلیل کنید.
برای شروع، هر بخش دفتر برنامه ریزی قلم چی را چه زمانی پر کنیم؟
قبل از اینکه شروع به نوشتن کنید، یک تفکیک ساده را در ذهن داشته باشید: پیش‌بینی قبل از مطالعه نوشته می‌شود، عملکرد واقعی بعد از مطالعه و جمع‌بندی هفتگی در پایان هفته. بنابراین قرار نیست ساعت مطالعه واقعی را از قبل حدس بزنید یا برنامه‌ای را که اجرا نشده، به‌عنوان عملکرد ثبت کنید. اگر قصد دارید دفتر برنامه‌ریزی یا سایر کتاب‌های انتشارات قلم‌چی را تهیه کنید، می‌توانید از طریق این لینک به محصولات این انتشارات در پایتخت کتاب دسترسی داشته باشید.
| نام بخش | چه چیزی بنویسیم؟ | زمان تکمیل |
| پیش‌بینی ساعت مطالعه | زمانی که انتظار دارید در هر درس مطالعه کنید | قبل از شروع روز یا هفته |
| جدول تصمیم‌گیری کوتاه‌مدت روزانه | کار مشخصی که قرار است همان روز انجام دهید | ابتدای روز یا قبل از شروع مطالعه |
| جدول مطالعه روزانه | مدت زمانی که واقعاً برای هر درس مطالعه کرده‌اید | بعد از هر مطالعه یا پایان روز |
| جمع‌بندی هفتگی | مجموع ساعات مطالعه و نتیجه بررسی عملکرد هفته | پایان هفته |
مثلاً اگر برای زیست پیش‌بینی کرده‌اید ۲ ساعت مطالعه کنید، این عدد همان ابتدا در بخش پیش‌بینی قرار می‌گیرد. اگر در عمل ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه مطالعه کردید، عدد ۱:۳۰ باید در قسمت عملکرد واقعی ثبت شود. یک نکته مهم دیگر این است که ثبت اطلاعات را به آخر هفته موکول نکنید. هر چه فاصله بین مطالعه و ثبت آن بیشتر شود، احتمال فراموش کردن زمان واقعی مطالعه یا ثبت اشتباه بیشتر می‌شود.
در قسمت پیش بینی، برای هر درس چه مقدار زمان بنویسیم؟
در قسمت پیش‌بینی ساعت مطالعه، قرار نیست عددی بنویسید که فقط روی کاغذ خوب به نظر برسد. باید ببینید در همان روز واقعاً چند ساعت وقت آزاد دارید و این زمان را با توجه به مدرسه، تکالیف، آزمون‌ها و نیاز هر درس بین درس‌ها تقسیم کنید. برای این کار، سه موضوع را کنار هم بگذارید:
- زمان آزاد واقعی: ساعاتی که بعد از مدرسه، استراحت، غذا و کارهای ضروری برای مطالعه باقی می‌ماند.
- نیاز درسی: درس‌هایی که در آن‌ها عقب هستید، مبحث جدید دارید یا برای امتحان و آزمون به زمان بیشتری نیاز دارند.
- عملکرد قبلی: اگر معمولاً برای یک درس زمان زیادی پیش‌بینی می‌کنید اما کمتر از آن را اجرا می‌کنید، بهتر است پیش‌بینی جدید را واقع‌بینانه‌تر بنویسید.
مثلاً فرض کنید امروز بعد از مدرسه حدود ۵ ساعت زمان قابل استفاده برای مطالعه دارید. به جای اینکه برای هر درس یک عدد جداگانه و بلندپروازانه بنویسید، می‌توانید زمان را بر اساس نیاز همان روز تقسیم کنید:
| درس | پیش‌بینی مطالعه |
| زیست | ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه |
| شیمی | ۱ ساعت |
| ریاضی | ۱ ساعت |
| ادبیات | ۴۵ دقیقه |
| فیزیک | ۴۵ دقیقه |
| مجموع | ۵ ساعت |
جدول تصمیم گیری کوتاه مدت را چگونه تکمیل کنیم؟
در جدول تصمیم گیری کوتاه مدت روزانه قرار نیست فقط بنویسید «زیست بخوانم» یا «ریاضی کار کنم». تصمیم روزانه باید آن‌قدر مشخص باشد که وقتی چند ساعت بعد دفتر را نگاه می‌کنید، دقیقاً بدانید قرار بوده چه کاری انجام دهید. مثلاً این دو تصمیم را مقایسه کنید:
- زیست بخوانم.
- مطالعه گفتار مشخص زیست و پاسخ به چند پرسش از همان مبحث.
مورد دوم مشخص می‌کند قرار است چه مبحثی را بخوانید و چه کاری روی آن انجام دهید. همین جزئیات، بررسی عملکرد در پایان روز را هم راحت‌تر می‌کند. پیش‌بینی ساعت مطالعه و جدول تصمیم‌گیری هم یکسان نیستند. در پیش‌بینی ممکن است برای زیست ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه در نظر بگیرید؛ اما در تصمیم کوتاه مدت مشخص می‌کنید این زمان قرار است صرف چه کاری شود. بعد از مطالعه، در جدول مطالعه روزانه زمان واقعی انجام کار را ثبت می‌کنید.
ساعت مطالعه واقعی را چطور حساب و ثبت کنیم؟
در ثبت ساعات مطالعه، چیزی که اهمیت دارد زمانی است که واقعاً مشغول مطالعه بوده‌اید، نه مدت زمانی که کتاب روی میزتان باز بوده است. بنابراین بعد از هر نوبت مطالعه، زمان مفید همان جلسه را ثبت کنید و استراحت‌ها را از آن کم کنید.
مثلاً فرض کنید از ساعت ۱۶ تا ۱۷:۱۵ برای زیست وقت گذاشته‌اید، اما در این فاصله ۱۵ دقیقه استراحت کرده‌اید. مدت حضور شما در این بازه ۷۵ دقیقه بوده، ولی ساعت مطالعه واقعی ۶۰ دقیقه است. اگر یک درس را در چند نوبت مطالعه کرده‌اید، زمان همه نوبت‌ها را برای همان درس جمع کنید. برای مثال:
- زیست: ۶۰ دقیقه
- زیست: ۴۵ دقیقه
- زیست: ۳۰ دقیقه
پس مجموع مطالعه زیست در آن روز ۲ ساعت و ۱۵ دقیقه می‌شود.
نمونه تکمیل شده یک روز؛ از تصمیم اولیه تا جمع مطالعه
برای اینکه ارتباط بین بخش‌های مختلف دفتر برنامه ریزی قلم چی روشن‌تر شود، یک روز فرضی را از ابتدا تا انتها بررسی کنیم. فرض کنید یک دانش‌آموز پایه یازدهم برای بعدازظهر خود این تصمیم‌ها را نوشته است:
| درس | تصمیم روزانه | پیش‌بینی |
| زیست | مطالعه یک گفتار و پاسخ به چند پرسش از همان مبحث | ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه |
| شیمی | مطالعه مبحث مشخص و حل چند تست | ۱ ساعت |
| ریاضی | حل تمرین‌های مبحث مشخص | ۱ ساعت |
| ادبیات | مرور یک مبحث | ۴۵ دقیقه |
در طول روز همه کارها دقیقاً مطابق پیش‌بینی پیش نمی‌رود. مثلاً زیست ۱ ساعت و ۲۰ دقیقه مطالعه می‌شود، شیمی فقط ۴۰ دقیقه وقت می‌گیرد و مطالعه ریاضی به دلیل کمبود وقت انجام نمی‌شود. در عوض، ادبیات ۵۰ دقیقه مطالعه می‌شود. بنابراین جدول مطالعه روزانه باید عملکرد واقعی را نشان دهد:
| درس | پیش‌بینی | مطالعه واقعی | وضعیت تصمیم |
| زیست | ۱:۳۰ | ۱:۲۰ | انجام شد |
| شیمی | ۱:۰۰ | ۰:۴۰ | انجام شد، اما کمتر از پیش‌بینی |
| ریاضی | ۱:۰۰ | ۰:۰۰ | انجام نشد |
| ادبیات | ۰:۴۵ | ۰:۵۰ | انجام شد |
| جمع | ۴:۱۵ | ۲:۵۰ | — |
پس در پایان روز، نباید عدد ۴ ساعت و ۱۵ دقیقه را به عنوان عملکرد واقعی وارد کنید. این عدد مربوط به پیش‌بینی بوده و مجموع مطالعه واقعی این دانش‌آموز ۲ ساعت و ۵۰ دقیقه است. نکته مهم این است که ریاضی را چون در برنامه بوده، نباید به صورت فرضی تکمیل کرد. ۰ دقیقه واقعی یعنی آن کار انجام نشده است و همین اطلاعات برای بررسی برنامه هفته بعد ارزش دارد.
جمع هفتگی و صفحه ۱۸۲ دفتر برنامه ریزی را چگونه پر کنیم؟
ثبت مطالعه فقط به نوشتن ساعت‌های هر روز محدود نمی‌شود. در پایان هفته باید اطلاعات روزانه را یک‌جا جمع کنید تا بتوانید الگوی مطالعه خودتان را ببینید. در دفتر برنامه ریزی قلم چی، صفحه ۱۸۲ برای همین جمع‌بندی اهمیت دارد و ساعت‌های مطالعه روزهای هفته در آن وارد می‌شود.
برای شروع، ساعت‌های ثبت شده هر درس را در طول هفته با هم جمع کنید. مثلاً اگر در سه روز مختلف برای زیست ۱ ساعت و ۲۰ دقیقه، ۲ ساعت و ۱۰ دقیقه و ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه مطالعه کرده‌اید، مجموع مطالعه هفتگی زیست می‌شود ۵ ساعت. همین کار را برای بقیه درس‌ها انجام دهید و در نهایت مجموع کل مطالعه هفته را به دست بیاورید. بعد از محاسبه، اعداد را در جدول جمع بندی هفتگی یا بخش مربوط به جمع ساعات در صفحه ۱۸۲، مطابق نسخه‌ای از دفتر که در اختیار دارید، وارد کنید.
از اطلاعات دفتر چطور برای اصلاح برنامه هفته بعد استفاده کنیم؟
بعد از جمع‌بندی هفته، لازم نیست فقط به این نگاه کنید که چند ساعت درس خوانده‌اید. سؤال مهم‌تر این است که پیش‌بینی شما چقدر با مطالعه واقعی فاصله داشته و این فاصله چرا ایجاد شده است؟ برای بررسی هفته، سه مورد را کنار هم بگذارید:
- پیش‌بینی و عملکرد واقعی: ببینید کدام درس‌ها تقریباً مطابق برنامه پیش رفته‌اند و کدام‌ها مرتب کمتر یا بیشتر از زمان پیش‌بینی‌شده مطالعه شده‌اند.
- کارهای عقب افتاده: اگر یک درس یا مبحث چند روز پشت سر هم به زمان دیگری منتقل شده، احتمالاً تصمیم روزانه برای آن بیش از حد بزرگ بوده یا زمان مناسبی برایش در نظر نگرفته‌اید.
- نتیجه مطالعه: ساعت مطالعه را در کنار تعداد تمرین‌ها، تست‌ها یا نتیجه آزمون بررسی کنید. زیاد شدن زمان مطالعه به تنهایی به معنای بهتر شدن عملکرد نیست.
مثلاً فرض کنید در سه هفته اخیر برای ریاضی هر بار ۲ ساعت پیش‌بینی کرده‌اید، اما معمولاً بعد از حدود یک ساعت مطالعه، ادامه کار را به روز دیگری منتقل کرده‌اید. برای هفته بعد می‌توانید به جای تکرار همان عدد، کار را به دو بخش کوچک‌تر تقسیم کنید و زمان هر بخش را متناسب با برنامه روزانه قرار دهید.
چه اشتباه‌هایی اطلاعات دفتر را بی‌فایده می‌کند؟
دفتر برنامه ریزی زمانی به درد می‌خورد که اطلاعاتی که در آن ثبت می‌کنید، تصویر نسبتاً دقیقی از مطالعه واقعی شما باشد. چند اشتباه ساده می‌تواند این اطلاعات را از حالت قابل استفاده خارج کند:
- نوشتن ساعت ایده‌آل به جای ساعت واقعی: اگر قرار بوده ۵ ساعت درس بخوانید اما در عمل ۳ ساعت مطالعه کرده‌اید، همان ۳ ساعت را ثبت کنید. دفتر جای ثبت عملکرد واقعی است، نه عددی که دوست داشتید به آن برسید.
- پر کردن چند روز از روی حافظه: ثبت کردن ساعت‌های سه یا چهار روز گذشته در یک شب، احتمال خطا را زیاد می‌کند. بهتر است زمان مطالعه را همان روز ثبت کنید.
- دوباره شمردن یک مطالعه: اگر یک جلسه مطالعه را هم در یک بخش و هم در جمع روزانه وارد کنید، مجموع واقعی شما بیشتر از چیزی نشان داده می‌شود که واقعاً مطالعه کرده‌اید.
- ساختن اطلاعات برای روزهای فراموش شده: اگر ساعت دقیق مطالعه یک روز را یادتان نیست، عددی را صرفاً برای کامل شدن دفتر حدس نزنید. اگر ناچار به استفاده از تخمین شدید، آن را تخمینی در نظر بگیرید و از آن به عنوان داده دقیق برای تحلیل استفاده نکنید.
- وسواس روی ظاهر دفتر: تمیز و مرتب بودن دفتر خوب است، اما هدف اصلی آن ثبت و بررسی اطلاعات است. یک خط‌خوردگی یا یک روز نامرتب دلیلی برای کنار گذاشتن دفتر نیست.
- رها کردن دفتر بعد از یک روز ضعیف: اگر یک روز کمتر از برنامه مطالعه کردید، لازم نیست از روز بعد دوباره دفتر را از اول شروع کنید. همان روز را با اطلاعات واقعی ثبت کنید و از روز بعد ادامه دهید.
در نهایت…
برای پر کردن دفتر برنامه ریزی قلم چی، لازم نیست از همان ابتدا همه جدول‌ها را بی‌نقص تکمیل کنید. کافی است ترتیب ثبت اطلاعات را درست رعایت کنید: قبل از مطالعه پیش‌بینی کنید، در طول روز تصمیم‌های مشخص بنویسید، بعد از هر مطالعه زمان واقعی را ثبت کنید و در پایان هفته مجموع ساعت‌ها را بررسی کنید. مهم‌ترین نکته این است که اطلاعات دفتر باید نشان دهنده اتفاقی باشد که واقعاً افتاده است؛ حتی اگر کمتر از برنامه مطالعه کرده باشید یا بخشی از تصمیم‌های روزانه انجام نشده باشد. به این ترتیب، دفتر از یک جدول برای ثبت ساعت‌ها به ابزاری برای شناخت بهتر عادت‌های مطالعاتی خودتان تبدیل می‌شود.
