دانشچی پورتال جامع تحقیق و مقاله، مطالب علمی و هنری ، وبگردی و…
مراحل نوشتن رساله دکتری
اگر ترس این را دارید که به دلیل کم بودن تعداد صفحات پایان نامه توسط داوران رد شوید، باید به شما بگوییم که نگرانی درباره این موضوع فایده ای ندارد و بهتر است که یک عدد دقیق درباره تعداد صفحات پایان نامه دکتری بدست آورید تا جلوی داوران شرمنده نشوید. پس با این اوصاف می توان گفت که تعداد صفحات مورد نیاز برای رساله دکتری در حدود ۱۰۰ تا ۲۵۰ صفحه (۳۰ تا ۱۰۰ هزار کلمه) است که با توجه به رشته شما می تواند متفاوت باشد که در ادامه با جزئیات بیشتری درباره آن صحبت خواهیم کرد.
تفکیک تعداد صفحات پایان نامه بر اساس رشته تحصیلی
اطلاعات زیر از طریق مشاوره انجام پایان نامه با موسسات مختلف بدست ما رسیده است. در صورت نیاز، شما هم می توانید مشاوره انجام پایان نامه را از این موسسات به صورت رایگان دریافت کنید.
| گروه تحصیلی | میانگین صفحات پیشنهادی | توضیحات کلیدی |
| علوم انسانی و اجتماعی | ۱۵۰ تا ۲۵۰ صفحه | نیاز به بحث‌های نظری عمیق، پیشینه تحقیق طولانی و استدلال‌های کیفی دارد. |
| علوم پایه و فنی مهندسی | ۸۰ تا ۱۵۰ صفحه | تمرکز بر فرمول‌ها، نمودارها و نتایج آزمایشگاهی است. توضیحات متنی کمتر و گزیده‌تر است. |
| علوم پزشکی و تجربی | ۱۰۰ تا ۱۸۰ صفحه | گزارش‌های بالینی و آماری بخش اصلی را تشکیل می‌دهند. |
| هنر و معماری | ۸۰ تا ۱۲۰ صفحه + پروژه عملی | بخشی از کار به صورت عملی (ساخت ماکت، فیلم، اثر هنری) است و رساله متنی کوتاه‌تر است. |
ساختار صفحات پایان نامه دکتری به تفکیک فصل‌ها
حالا که حدود تقریبی تعداد صفحات رساله دکتری را می‌دانید، وقت آن است که بدانید این صفحات دقیقاً در کدام بخش‌ها پر می‌شوند. یکی از اشتباه های رایج دانشجویان این است که بدون نقشه راه شروع به نوشتن می‌کنند و در پایان می بینند که یک فصل بیش از حد طولانی شده و فصل دیگری هنوز ناقص است. برای اینکه چنین مشکلی پیش نیاید، یک الگوی ساده و قابل اتکا برای یک رساله ۱۵۰ صفحه‌ای ارائه می‌کنیم.
فصل اول
فصل اول که معمولاً با عنوان «کلیات تحقیق» شناخته می‌شود، بین ۱۰ تا ۱۵ صفحه حجم دارد. این بخش قرار نیست تبدیل به کتاب زندگی‌نامه موضوع شما شود؛ فقط باید معرفی مختصر و دقیقی از مسئله، اهمیت آن، اهداف و پرسش‌های تحقیق ارائه کنید.
فصل دوم
فصل دوم، یعنی «پیشینه تحقیق»، معمولاً پرحجم‌ترین بخش است، به‌خصوص در علوم انسانی. در این فصل باید ۳۰ تا ۴۰ صفحه را به مرور مطالعات داخلی و خارجی، چارچوب نظری و مدل مفهومی اختصاص دهید. دلیل این حجم زیاد هم روشن است: داوران می‌خواهند ببینند آیا شما تسلط کافی بر موضوع دارید یا نه.
فصل سوم
فصل سوم، «روش‌شناسی تحقیق»، معمولاً بین ۱۵ تا ۲۰ صفحه است. این بخش باید دقیق، منطقی و علمی نوشته شود اما نیازی به پرگویی ندارد؛ کافی است ابزارها، جامعه آماری، روش نمونه‌گیری و مراحل تحلیل را واضح توضیح دهید.
در فصل چهارم
در فصل چهارم، یعنی «یافته‌ها و تجزیه و تحلیل»، بین ۴۰ تا ۶۰ صفحه محتوا لازم است. این بخش قلب تپنده رساله شماست؛ جایی که تمام زحمات چند ساله‌تان به نتایج تبدیل می‌شود. جداول، نمودارها، تحلیل‌های آماری یا کیفی، همه باید در این فصل قرار گیرند.
فصل پنجم
در نهایت، فصل پنجم که «نتیجه‌گیری و پیشنهادها» است، معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ صفحه حجم دارد. در این فصل باید خلاصه یافته‌ها، جمع‌بندی، پیشنهادهای مرتبط با تحقیق و پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده را مطرح کنید. توجه داشته باشید که این فصل قرار نیست کل رساله را از ابتدا بازنویسی کند؛ تنها باید یک جمع‌بندی هوشمندانه و کارآمد باشد.
تفاوت تعداد کلمات و تعداد صفحات
یکی از مهم‌ترین نکاتی که معمولاً دانشجویان نادیده می‌گیرند، تفاوت میان تعداد صفحات و تعداد کلمات است. در دانشگاه‌های معتبر دنیا معیار اصلی برای سنجش حجم رساله، تعداد کلمات است، نه تعداد صفحات. دلیلش هم کاملاً واضح است: تعداد صفحات با یک تغییر کوچک در تنظیمات فایل Word دستخوش تغییرات زیادی می‌شود.
برای مثال، اگر فونت را کمی بزرگ‌تر کنید، فاصله خطوط را از ۱ به ۱.۵ افزایش دهید، یا حاشیه های صفحه را پهن تر بگذارید، یک رساله ۱۰۰ صفحه‌ای به راحتی می‌تواند به ۱۵۰ صفحه تبدیل شود. اما در عمل، محتوای واقعی تغییر نکرده است. داوران هم دقیقاً متوجه همین موضوع می‌شوند و به راحتی «آب بستن» به رساله را تشخیص می‌دهند. پس اگر جایی گفته می‌شود که رساله باید مثلاً ۳۰ هزار کلمه باشد، بدانید که این معیار بسیار قابل اعتمادتر از معیار صفحه است.
کیفیت مهم‌تر است یا کمیت؟
این قسمت را باید خیلی صریح گفت: هیچ‌کس رساله شما را وزن نمی‌کند! یعنی هیچ داوری نمی‌آید ببیند رساله شما ۲۰۰ صفحه است یا ۱۴۰ صفحه، تا نظرش را تغییر دهد. چیزی که اهمیت دارد کیفیت محتوا، انسجام تحلیل‌ها و تازگی مسئله تحقیق است.
نکته طلایی اینجاست: یک رساله ۱۰۰ صفحه‌ای که منسجم، قوی، دقیق و نوآورانه نوشته شده باشد، به‌مراتب بهتر، حرفه‌ای تر و ارزشمندتر از رساله‌ای است که ۳۰۰ صفحه حجم دارد اما پر از مطالب تکراری، کپی‌شده و پراکنده است. بسیاری از اساتید هم بارها این جمله را تکرار کرده‌اند: «رساله خوب، رساله‌ای است که تمام شده باشد، نه رساله‌ای که طولانی باشد.»
این یعنی هدف شما باید نوشتن رساله‌ای موثر و منطقی باشد، نه رساله‌ای که فقط ظاهراً حجیم به‌نظر برسد.
تأثیر فرمت‌بندی دانشگاه
تقریباً تمام دانشگاه‌ها یک شیوه نامه رسمی برای نگارش پایان‌نامه و رساله دارند و این شیوه نامه به‌طور مستقیم بر تعداد صفحات تأثیر می‌گذارد. برای مثال، اگر دانشگاه شما استفاده از فونت B Nazanin اندازه ۱۴ را الزامی کرده باشد، تعداد صفحات به‌طور طبیعی بیشتر از حالتی خواهد شد که از فونت ۱۳ استفاده شود.
همچنین فاصله خطوط (Line Spacing)، حاشیه‌های صفحه، نحوه نوشتن تیترها، نحوه درج جدول‌ها و حتی روش رفرنس‌دهی APA، ونکوور و… همگی در تعداد صفحات نقش دارند. بنابراین، قبل از اینکه نگران باشید که رساله تان کم‌حجم است، ابتدا شیوه‌نامه دانشگاه تان را دانلود و مطالعه کنید. ممکن است متوجه شوید که فقط با تنظیم درست قالب نوشتاری، حجم رساله‌تان کاملاً استاندارد می‌شود.
هشدار درباره «آب بستن» به رساله
برخی دانشجویان برای اینکه تعداد صفحات رساله بیشتر به نظر برسد، دست به کارهایی می‌زنند که نه تنها کمکی به کیفیت کار نمی‌کند، بلکه باعث نارضایتی داوران هم می‌شود. برای مثال، شروع کردن تاریخچه علم از زمان آدم و حوا! یا آوردن مجموعه‌ای از تعاریف بدیهی که همه دانشجویان سال اول هم آن‌ها را می‌دانند، هیچ ارزشی به رساله اضافه نمی‌کند.
همچنین استفاده از نمودارهای بسیار بزرگ، بی‌کیفیت یا تکراری، فقط به خاطر اینکه صفحه پر شود، یکی از رایج‌ترین اشتبا ه‌هاست. این موارد نه تنها کمکی به نمره نمی‌کند، بلکه باعث می‌شود داور احساس کند قصد دارید حجم ظاهری کار را زیاد کنید. بهتر است بدانید که راه افزایش کیفیت رساله، افزودن عمق به تحلیل‌ها و تقویت بخش‌های کلیدی است، نه پر کردن صفحات. در نهایت نیز اگر همچنان با مشکل در زمینه نگارش پایان نامه مواجه هستید، از مقاله آموزش رایگان انجام مراحل نوشتن پایان‌نامه بازدید کنید.
