گلوتن چیست؟ و مختصر در مورد آن

همه چیز در مورد گلوتن

گلوتن چیست؟

گلوتن چیست؟

گلوتن (به انگلیسی: Gluten) از خانواده‌ ی پروتئین بوده که در گندم، جو و چاودار یافت می‌شود. این ماده باعث کش آمدن خمیر و ترد شدن بافت فراورده نهایی می‌گردد. ریشه کلمه گلوتن کلمه لاتینی «گلوتن» به معنای «چسب» می‌باشد. گلوتن ترکیبی پروتئینی است که از غذاهای فرآوری شده از گندم و سایر غلات مرتبط به آن از جمله چاودار و جو بدست می‌آید.

این ماده چسبناک ترکیبی از دو گلیکوپروتئین گلیادین gliadin و گلوتلین glutelin می‌باشد که متصل با نشاسته در اندوسپرم (بافت تغذیه‌ای اطراف جوانه) بسیاری از غلات علوفه‌ای حضور دارند. گلیادین (از پروتئین‌های پرولامینیprolamins می‌باشد) و گلوتلین حدود ۸۰٪ محتوای پروتئینی دانه گندم را تشکیل می‌دهند. (گلیادین محلول در الکل است و گلوتنین فقط در باز و اسیدهای رقیق محلول می‌باشد).

چون ایندو ترکیب در آب غیرمحلول می‌باشند می‌توان با شستن نشاسته‌ای که به آن‌ها متصل می‌باشد، خالص‌سازی را انجام داد. در نقاط مختلف جهان گلوتن به عنوان یک منبع پروتئینی هم در غذاهایی که بطور مستقیم از منابع حاوی آن تهیه می‌شود و هم به عنوان افزودنی به غذاهایی کم پروتئین، در نظر گرفته می‌شود.

در اندوسپرم موجود در دانه اغلب گیاهان گلدار، پروتئین ذخیره شده‌است تا به هنگام رویش به مصرف جوانه برسد. گلوتن حقیقی که حاوی گلیادین و گلوتنین است محدود به گیاهان خانواده چمنیان grass می‌باشد. پروتئین ذخیره شده دردانه برنج و ذرت نیز گاهی گلوتن نامیده می‌شوند ولی ترکیب پروتئین آن‌ها متفاوت از گلوتن حقیقی است.

مضرات گلوتن برای بعضی از افراد

هنگامی که این ماده به دستگاه گوارش وارد می‌شود و در معرض سلول‌های سیستم ایمنی بدن قرار می‌گیرد و آنها به اشتباه تصور می‌کنند که یک مهاجم خارجی مانند باکتری وارد بدن شده. بعضی از افراد به این ماده حساسیت دارند و این باعث می‌شود سیستم ایمنی به آن واکنش نشان دهد اما خیلی از افراد با خوردن گندم به مشکل بر نمیخورند.

بیماری سلیاک:

بدن گلوتن را یک موجود خارجی و متجاوز در نظر بگیرد و در نتیجه سیستم ایمنی به گلوتن و همچنین دیواره روده حمله می‌کند و به همین دلیل سلیاک بیماری اختلال خود ایمنی محسوب می‌شود. واکنش ایمنی باعث انحطاط دیواره روده می‌شود و منجر به کمبود مواد مغذی، احساس خستگی، مشکلات گوارشی و کم خونی می‌شود و احتمال ابتلا به بساری از بیماری‌های خطرناک را افزایش می‌دهد.

این بیماری ۱ درصد از افراد را تهدید می‌کند اما در سالمندان مقدار آن حدود ۲ درصد است. بسیاری از افرادی که به بیماری سلیاک دچار می‌شوند ممکن است حتی علائم گوارشی نداشته باشند و تشخیص این بیماری کمی سخت است و تحقیقات نشان داده حدود ۸۰% افرادی که دچار این بیماری شده بودند در جریان بیماریشان قرار نداشتند.

حساسیت گلوتن:

حتما نباید دچار بیماری سلیاک باشید تا به گلوتن حساسیت داشته باشید و این نوع از حساسیت گندم در بین افراد بیشتر رایج است. هیچ تعریف مشخصی از این حساسیت وجود ندارد اما بعضی افراد بعد از مصرف گندم دچار عوارض جانبی می‌شوند و با رعایت برنامه غذایی بدون گلوتن این عوارض از بین می‌روند.

اگر عوارض ناشی از استفاده از این ماده دارید و مطمئن شده‌اید که سلیاک نیست پس احتمالا دچار این حساسیت هستید. در حساسیت غیر سلیاکی بافت‌های بدن در امان هستند. بسیاری از علائم آن همچون بیماری سلیاک است از جمله: نفخ، درد معده، خستگی، اسهال، و همچنین درد در استخوان‌ها و مفاصل.

متاسفانه هیچ راهی برای تشخیص حساسیت گندم وجود ندارد. تحقیقات مختلف بر اساس آنتی بادی‌های ضد گلاییدین موجود در خون نشان داده بین ۶-۸ درصد مردم به این ماده حساسیت دارند. تنها راه درست تشخیص این مشکل این است که به طور موقت این ماده را از برنامه غذاییتان حذف کنید و سپس آن را دوباره برگردانید و ببینید علائم نیز برمی‌گردند یا خیر. حساسیت به این ماده بسیار شایع‌تر از بیماری سلیاک است، همچنین منجر به عوارض جانبی متعدد می‌شود.

سندروم روده تحریک پذیر:

گروهی از رژیم غذایی حاوی این ماده دارای درد بیشتری بودند. مطالعات نشان می دهد که گلوتن می تواند باعث التهاب در روده و روده متورم و فرد دچار سندروم روده تحریک پذیر شود. و مشکلاتی را در روده به وجود می‌آورد و اجازه می دهد مواد ناخواسته از طریق جریان خون نشت کنند. مشکلاتی مانند درد شکم، گرفتگی، نفخ و گاز معده و اسهال پیش می‌آید.

برای یک درصد از افراد ممکن است حساسیت گلوتن منجر به مشکلات گوارشی شود.  رژیم غذایی بدون گندم برای کسانی که دچار شیزوفرنی، اوتیسم و آتاکسی ، می‌تواند مفید باشد. برای بسیاری از مردم ضرورتی ندارد. اما برای افرادی که رژیم غذایی خاصی دارند حذف این ماده می‌تواند بسیار موثر باشد.

رژیم غذایی بدون گندم معمولا خطری ندارد و مواد مغذی‌ای که در غلات است را می‌توانید از طریق مواد غذایی دیگر تامین کنید. فقط مطمئن باشید غذایی که جایگزین آنها می‌کنید سالم باشد و فقط برچسب فاقد گندم به معنای سالم بودن نیست.

فواید گلوتن

طبق مطالعات جدید بدست آمده، افرادی که از غذاهای حاوی گلوتن استفاده می کنند کمتر در معرض ابتلا به دیابت نوع دو هستند در مقایسه با آنهایی که از غذاهایی مثل گندم نشاسته و غیره استفاده نمی کنند.

افرادی که روزانه بیشتر از ۱۲ گرم غذاهای حاوی گلوتن مصرف می کنند کمتر در معرض ابتلا به دیابت هستند. افرادی که در بالاترین حد مثلا ۲۰ درصد گلوتن روزانه مصرف می کنند، ۱۳ درصد خطر ابتلا به دیابت را در مقایسه با افرادی که مقدار کمی (تقریبا کمتر از ۴ گرم) مصرف می کنند را کاهش می دهد.

 

گلوتن چیست؟ و همه چیز درباره آن _ دانشچی

اشتراک گذاری

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*