معنای عبارت ” سَلمانُ مِنّا اَهلَ البَیتِ ” چیست؟

آشنایی با مفهوم عبارت ” سلمان منّا اهل البیت “

معنای عبارت سلمان منّا اهل البیت

برای آشنایی با مفهوم این سخن پیامبر (ص)، ابتدا با معنای کلمه “اهل البیت” آشنا می شویم. با دانشچی همراه باشید.

اهل‌البیت در اصطلاح

أهل‌البیت در اصطلاح کتاب و سنت معنای خاصی دارد و مراد از آن: رسول‌الله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) و امیر‌المؤمنین علی و حضرت فاطمه زهراء و سیدا شباب أهل‌الجنة امام حسن و امام حسین(علیهم‌السلام) هستند که ۹ فرزند معصوم از امام حسین(علیهم‌السلام) نیز به آن‌ها ملحق می‌شوند و در حقیقت اینان نزدیک‌ترین مردم به رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) از حیث علم و آگاهی به دین و سنت و آیین و روش آن حضرت هستند.

و عترت هم همان اهل‌بیت(علیهم‌السلام) می‌باشند که ابن‌منظور با استناد به حدیث نبوی «إنی تارک فیکم‌الثقلین: کتاب‌الله و عترتی اهل‌بیتی» به همین معنا تصریح نموده و گفته است: «فجعل‌العترة أهل‌البیت[(علیهم‌السلام)]»

(لسان‌العرب ابن‌منظور/۵۳۸/۴)

روایات صحیحه فراوانی از رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) از شیعه و سنی رسیده که در آن‌ها به اسامی اهل‌بیت تصریح شده و آن‌ها را دوازده نفر که همه از قریش هستند دانسته که جز با تطبیق آن با این بزرگواران که گفته شد، امکان ندارد.

از أم‌سلمه روایت شده زمانی که این آیه نازل شد: «إنما یرید‌الله لیذهب عنکم‌الرجس أهل‌البیت و یطهرّکم تطهیرا» رسول‌الله(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) به دنبال امیر‌المؤمنین و حضرت فاطمه و حسن و حسین(علیهم‌السلام) فرستاد و چون آمدند، فرمود: «هؤلاء اهل‌بیتی»

(المستدرک علی‌الصحیحین، ۱۵۸/۳، رقم ۴۷۰۵، سنن‌الکبری بیهقی،۶۳/۷؛ ترجمة الإمام علی(علیه‌السلام) من تاریخ مدینة دمشق/۲، صفحات ۱۶۳- ۱۶۴- ۶۴۲؛ شواهد‌التنزیل لقواعد‌التفضیل الحاکم‌الحسکانی/۲ صفحات ۶۱- ۶۸۲- ۶۸۴ و عمدة عیون صحاح‌الأخبار فی مناقب إمام‌الأبرار ابن‌البطریق صفحات ۴۰ – ۲۳)

از امیر‌المؤمنین(علیه‌السلام) روایت شده که چون آیه تطهیر نازل شد، رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرمود: یا علی! این آیه درباره تو و دو فرزندم (حسن و حسین) و امامان از فرزندان تو نازل شده است.

(کفایة‌الأثر فی‌النص علی‌الأئمة الاثنی‌عشر، أبو‌القاسم الخزاز‌ الرازی؛ ۱۵۶)

مفهوم عبارت سلمان منّا اهل البیت

در ماجرای جنگ خندق، که در سال پنجم هجری رخ داد، به پیشنهاد جناب سلمان رضوان‌الله‌تعالی‌علیه پیرامون شهر، خندق کندند. هر گروهی می‌خواست سلمان با آن‌ها باشد؛ مهاجران می‌گفتند: سلمان از ما است. انصار می‌گفتند: او از ما است. پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرمودند: «سلمان منا اهل‌البیت، سلمان از اهل‌بیت ما است»[مجمع‌البیان،/۴۲۷/۲]

اما قبل از پاسخ به موضوع مورد سؤال، باید مطالبی را به عنوان مقدمه مطرح کنیم: معنای أهل‌البیت در لغت و در عرف با توجه به مضاف‌الیه آن معلوم می‌شود:

مثلاً: أهل‌القریه یعنی: ساکنین و اهالی آن روستا و أهل‌الشئ یعنی: صاحب و مالک آن چیز و أهل‌الکتاب یعنی: پیروان و قرائت‌کنندگان آن کتاب و أهل‌الرجل یعنی: خانواده و نزدیکان آن شخص.

(القاموس‌المحیط مجد‌الدین فیروزآبادی،۳۳۱/۱ مادة أهل؛ لسان‌العرب ابن‌منظور،۲۸/۱۱ – ۲۹ مادة أهل؛ و مفردات‌الراغب/۲۹ ماده أهل‌)

و آن‌جا که خداوند متعال می‌‌فرماید: «وأمر أهلک بالصلاة». (طه/۱۳۲) یعنی: نزدیکان و هر آن‌کس که در نسبت فامیلی به تو ارتباط دارد.

و نیز آن‌جا که خداوند خطاب به حضرت نوح(علیه‌السلام) اشاره به فرزند ایشان نموده و می‌فرماید: «یا نوح إنه لیس من أهلک». (هود/۴۶) در حالی که از حیث نسب، فرزند حضرت نوح بود، ولی خداوند در این آیه اراده فرموده که بفرماید: ای نوح! او از نظر دین و آیین، هم‌مسلک و همراه با تو نیست.

بنابراین در لغت «اهل» به کسانی می‌گویند که محوری واحد آن‌ها را جمع کرده است. مثل کسانی‌که خویشاوندی، نقطه اشتراک آنهاست. یا کسانی که سکونت در یک منزل، سبب وحدت آن‌ها شده است و یا این‌که دین واحدی آن‌ها را با یکدیگر قرین کرده است.

نکته دیگر؛ این که فرق است بین اهل یک شخص و اهل‌بیت یک شخص.

اهل‌بیت یک شخص در اصل یعنی: کسانی که دور او در یک خانه جمع‌اند و با او نسبت فامیلی دارند. فأهل‌الرجل فی‌الأصل من یجمعه و إیاهم مسکن واحد… (مفردات غریب‌القرآن، راغب‌الأصفهانی،۲۹)

بنابراین جمله پیامبر (ص) به معنای شرافت و کرامت سلمان است که او را در کنار رسول خدا (ص) قرار می دهد. نه اینکه اثری از خویشاوندی و نظیر آن برای سلمان ایجاد شده باشد.

عارف معروف، محی الدین بن عربی، در شرح این سخن پیامبر اکرم(ص) می گوید: پیوند سلمان به اهل بیت (علیهم السلام) در این عبارت، بیانگر گواهی رسول خدا(ص) به مقام عالی، طهارت و سلامت نفس سلمان است، زیرا منظور از اینکه سلمان از اهل بیت (علیهم السلام) است، پیوند نسبی نیست، این پیوند بر اساس صفات عالی انسانی است.

نتیجه‌گیری

بعد از بیان مقدمات فوق می‌توان گفت: تعبیر «اهل‌البیت» که در روایت «سلمان منا اهل‌البیت» انتساب نسبی یا سببی جناب سلمان(ره) به رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) نیست که در مباحث فوق حتی کسانی هم‌چون همسران رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) از جمله ام‌سلمه نمی‌توانست مشمول آن گردد. بلکه در این روایت و یا روایات دیگری که در رابطه با مقام سلمان ذکر شده، تنها به معنای نزدیکی به رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) از حیث عقیده و اخلاق و اعمال می‌باشد. به‌ هیچ‌وجه آیه تطهیر بر ایشان تطبیق نمی‌کند.

 

معانی سلمان منّا اهل البیت _ دانشچی

هرگونه سوال و دریافت مشاوره تحصیلی (از ابتدایی تا دکتری) مدارس و دانشگاه ها ( تیزهوشان، نمونه دولتی، سراسری، دانشگاه آزاد، علمی کاربردی و پیام نور ) با شماره های زیر تماس بگیرید.

تماس از تلفن ثابت 9099071375 (سراسر کشور) - تماس از تلفن ثابت 9092305784 (در تهران) - تماس از طریق موبایل همراه اول : 99221106

online پاسخگویی بصورت 24 ساعته


اشتراک گذاری:

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*